استریم چیست؛ هر آنچه باید درباره استریم بدانید
امروزه برای تماشای ویدیو، گوش دادن به موسیقی یا دنبال کردن یک رویداد، دیگر لازم نیست منتظر دانلود کامل فایل بمانیم. با استفاده از استریم، محتوا همزمان با دریافت از اینترنت برای ما پخش میشود. به همین دلیل استریم به یکی از رایجترین روشهای مصرف محتوای آنلاین تبدیل شده است.
یکی از شناختهشدهترین انواع استریم، پخش زنده یا Live Stream است. در پخش زنده، تصویر و صدا تقریباً همزمان با اتفاقی که در حال رخ دادن است، از طریق اینترنت در اختیار مخاطبان قرار میگیرد؛ از پخش مسابقات ورزشی و کلاسهای آنلاین گرفته تا لایوهای شخصی و استریم بازی.
در این مقاله بررسی میکنیم استریم چیست، چگونه کار میکند، چه تفاوتی با دانلود دارد و برای شروع استریم به چه چیزهایی نیاز داریم.
استریم چگونه کار میکند؟
به زبان ساده، در استریم فایل ویدیو یا صدا بهصورت یکجا برای کاربر ارسال نمیشود. محتوا به بخشهای کوچکتر تقسیم شده و از طریق اینترنت به دستگاه کاربر ارسال میشود. پخشکننده یا همان Player این بخشها را دریافت میکند و آنها را پشت سر هم نمایش میدهد.
برای مثال، زمانی که یک ویدیوی آنلاین را پخش میکنید، لازم نیست کل ویدیو ابتدا روی گوشی یا کامپیوتر شما دانلود شود. مقداری از محتوا دریافت و پخش میشود و در همین زمان بخشهای بعدی نیز در حال دریافت هستند.
در پخش زنده این فرآیند کمی متفاوت است. تصویر و صدا ابتدا از دوربین دریافت میشوند، سپس به دادههای قابل انتقال تبدیل شده و از طریق اینترنت به سرور سرویس موردنظر ارسال میشوند. سرور نیز این محتوا را در اختیار بینندگان قرار میدهد.
بهصورت ساده میتوان مسیر یک Live Stream را اینگونه تصور کرد:
دوربین یا گوشی → اینترنت → سرور سرویس → اینترنت → بیننده
تفاوت استریم با دانلود چیست؟
در دانلود، معمولاً یک فایل از اینترنت دریافت و روی دستگاه ذخیره میشود. برای مثال، اگر یک فایل ویدیویی ۱ گیگابایتی را دانلود کنید، در نهایت یک فایل کامل روی دستگاه شما قرار میگیرد.
اما در استریم، محتوا هنگام دریافت پخش میشود و معمولاً نیازی نیست کل فایل را قبل از شروع پخش دریافت کنید.
استریم | دانلود |
|---|---|
محتوا همزمان با دریافت پخش میشود | ابتدا فایل دریافت میشود |
معمولاً نیاز به ذخیره کامل فایل ندارد | فایل روی دستگاه ذخیره میشود |
برای پخش آنلاین و زنده مناسب است | برای استفاده آفلاین مناسب است |
به اتصال اینترنت وابسته است | پس از دانلود کامل، برای پخش نیازی به اینترنت ندارد |
البته استریم هم ممکن است مقداری از محتوا را بهصورت موقت در حافظه دستگاه ذخیره کند. بنابراین تفاوت اصلی، نحوه دریافت و استفاده از محتوا است، نه صرفاً ذخیره شدن یا نشدن آن.
انواع استریم
استریم فقط به پخش زنده محدود نمیشود و شکلهای مختلفی دارد.
پخش زنده یا Live Stream
در Live Stream محتوا تقریباً همزمان با وقوع یک اتفاق برای مخاطبان ارسال میشود. برای مثال:
پخش مسابقات ورزشی
لایو در شبکههای اجتماعی
برگزاری وبینار
کلاس آنلاین
پخش رویدادها و کنفرانسها
استریم بازی
در این حالت، فرد یا مجموعهای که محتوا را تولید میکند، آن را از طریق اینترنت برای مخاطبان پخش میکند.
استریم ویدیو
بخش بزرگی از ویدیوهایی که در اینترنت مشاهده میکنیم به روش Streaming پخش میشوند. سرویسهایی مانند YouTube و Netflix نمونههایی از سرویسهای مبتنی بر پخش آنلاین ویدیو هستند.
استریم صدا
استریم فقط مخصوص ویدیو نیست. موسیقی و پادکست نیز میتوانند بهصورت آنلاین و بدون دانلود کامل فایل پخش شوند.
برای استریم به چه چیزهایی نیاز داریم؟
برخلاف تصور، برای شروع یک پخش زنده همیشه به تجهیزات حرفهای و گرانقیمت نیاز ندارید. اگر بخواهید یک استریم ساده و شخصی راهاندازی کنید، حتی یک گوشی هوشمند معمولی نیز میتواند کافی باشد.
برای شروع، به سه چیز اصلی نیاز دارید:
۱. گوشی یا دوربین
یک گوشی هوشمند معمولی میتواند تصویر و صدا را دریافت کند و آن را برای پخش زنده ارسال کند. اگر کیفیت بالاتری بخواهید، میتوانید از دوربین حرفهای، میکروفون و تجهیزات دیگر استفاده کنید.
۲. اینترنت
استریم به اتصال اینترنت نیاز دارد؛ زیرا تصویر و صدا باید در زمان مناسب به سرویس موردنظر ارسال شوند.
کیفیت و پایداری اینترنت اهمیت زیادی دارد. اگر اتصال اینترنت ناپایدار باشد، ممکن است کیفیت تصویر کاهش پیدا کند، پخش متوقف شود یا بیننده با قطع و وصل شدن ویدیو مواجه شود.
۳. یک وبسایت یا سرویس برای استریم
در نهایت باید مشخص کنید میخواهید پخش زنده شما در کجا نمایش داده شود. برای مثال میتوانید از سرویسهایی مانند آپارات، YouTube یا Twitch استفاده کنید.
در این سرویسها معمولاً کافی است یک حساب کاربری داشته باشید، قابلیت Live را فعال کنید و پخش زنده را از طریق گوشی یا نرمافزارهای مربوطه شروع کنید.
بنابراین برای شروع یک Live Stream ساده، میتوان این مسیر را در نظر گرفت:
گوشی + اینترنت + یک سرویس پخش زنده = شروع استریم
البته برای استریمهای حرفهایتر میتوان از کامپیوتر، Encoder، دوربین حرفهای، میکروفون، کارت کپچر و تجهیزات شبکه نیز استفاده کرد.
تأخیر در استریم چیست؟
وقتی یک اتفاق بهصورت زنده در حال رخ دادن است، ممکن است چیزی که شما در صفحه نمایش میبینید چند ثانیه بعد از زمان واقعی اتفاق نمایش داده شود. به این فاصله تأخیر استریم (Streaming Latency) گفته میشود.
برای مثال، فرض کنید یک مسابقه فوتبال در ورزشگاه در دقیقه ۲۰:۰۰ یک گل به ثمر میرسد. ممکن است بینندهای که در ورزشگاه حضور دارد همان لحظه گل را ببیند، اما بینندهای که از طریق اینترنت در حال تماشای پخش زنده است، چند ثانیه بعد آن را مشاهده کند.
دلیل این تأخیر این است که تصویر و صدا باید:
دریافت → پردازش → ارسال از طریق اینترنت → دریافت توسط سرویس → ارسال به بیننده → پخش در Player
شوند.
مقداری تأخیر در بسیاری از سرویسهای استریم طبیعی است. میزان آن به روش پخش، کیفیت اینترنت، سرویس مورد استفاده و تنظیمات پخش بستگی دارد.
در برخی سرویسها و فناوریها میتوان این تأخیر را کاهش داد تا پخش زنده تا حد ممکن به زمان واقعی نزدیک شود.
کیفیت استریم به چه عواملی بستگی دارد؟
کیفیت یک استریم فقط به دوربین بستگی ندارد و عوامل مختلفی روی تجربه بیننده تأثیر میگذارند.
کیفیت دوربین
دوربین بهتر میتواند تصویر با جزئیات و وضوح بیشتری تولید کند. البته کیفیت دوربین بهتنهایی تضمینکننده کیفیت نهایی استریم نیست.
سرعت و پایداری اینترنت
برای ارسال تصویر با کیفیت بالا، اتصال اینترنت مناسب لازم است. علاوه بر سرعت، پایداری اتصال نیز اهمیت زیادی دارد.
اگر سرعت آپلود کافی نباشد، ممکن است استریم با افت کیفیت یا قطع و وصل شدن مواجه شود.
رزولوشن
رزولوشن مشخص میکند تصویر چه تعداد پیکسل دارد. کیفیتهایی مانند:
480p
720p
1080p
1440p
4K
برای استریم استفاده میشوند.
هرچه رزولوشن بالاتر باشد، معمولاً حجم داده بیشتری برای انتقال نیاز است.
Bitrate
Bitrate میزان دادهای است که برای انتقال ویدیو در هر ثانیه استفاده میشود. افزایش Bitrate میتواند به حفظ جزئیات تصویر کمک کند، اما به پهنای باند بیشتری نیز نیاز دارد.
نرخ فریم یا FPS
FPS تعداد فریمهایی است که در هر ثانیه نمایش داده میشوند. برای مثال، ویدیوی 30 FPS در هر ثانیه ۳۰ فریم نمایش میدهد.
FPS بالاتر میتواند حرکتها را روانتر نشان دهد و برای محتوایی مانند بازی یا مسابقات ورزشی اهمیت بیشتری دارد.
Encoder و فشردهسازی
ویدیوهای خام حجم بسیار زیادی دارند و نمیتوان آنها را به همان شکل از طریق اینترنت منتقل کرد. Encoder ویدیو را پردازش و فشرده میکند تا با حجم قابلمدیری به سرویس استریم ارسال شود.
بنابراین ترکیبی از دوربین، اینترنت، رزولوشن، Bitrate، FPS و Encoder کیفیت نهایی استریم را تعیین میکند.
معروفترین سرویسهای استریم
امروزه سرویسهای مختلفی امکان پخش زنده را برای کاربران فراهم میکنند. بعضی از آنها عمومی هستند و برای انواع محتوا استفاده میشوند و بعضی بیشتر روی بازی و محتوای سرگرمی تمرکز دارند.
آپارات
آپارات یکی از سرویسهای ویدیویی شناختهشده در ایران است که کاربران میتوانند در آن ویدیو منتشر کنند و در صورت فعال بودن قابلیت مربوطه، پخش زنده داشته باشند.
برای تولیدکنندگان محتوای فارسی، آپارات میتواند یکی از گزینههای در دسترس برای شروع Live Stream باشد.
YouTube
YouTube یکی از بزرگترین پلتفرمهای ویدیویی جهان است و امکان پخش زنده برای تولیدکنندگان محتوا را فراهم میکند.
کاربران میتوانند برای موضوعاتی مانند آموزش، بازی، گفتگو، رویداد و سرگرمی از YouTube Live استفاده کنند.
Twitch
Twitch بیشتر بهعنوان یک پلتفرم برای پخش زنده شناخته میشود و در ابتدا تمرکز زیادی روی استریم بازی داشت. امروزه علاوه بر Gaming، دستههای مختلفی از محتوای زنده نیز در آن منتشر میشود.
Facebook Live
Facebook نیز امکان پخش زنده را برای کاربران و صفحات فراهم میکند و میتوان از آن برای پخش رویدادها، گفتگوها و انواع محتوای زنده استفاده کرد.
TikTok LIVE
TikTok نیز قابلیت پخش زنده دارد و کاربران واجد شرایط میتوانند محتوای خود را بهصورت زنده برای مخاطبانشان پخش کنند.
جمعبندی
استریم روشی برای پخش محتوا از طریق اینترنت است که به کاربر اجازه میدهد محتوا را همزمان با دریافت آن مشاهده یا گوش کند. یکی از مهمترین انواع آن پخش زنده یا Live Stream است که امکان انتقال یک رویداد در حال وقوع را برای مخاطبان فراهم میکند.
برای شروع یک استریم ساده، لزوماً به تجهیزات حرفهای نیاز ندارید. یک گوشی، اتصال اینترنت مناسب و یک سرویس پخش زنده میتواند برای شروع کافی باشد. با افزایش نیازها میتوان از دوربین حرفهای، میکروفون، Encoder و سایر تجهیزات استفاده کرد.
کیفیت و تجربه نهایی استریم نیز به عواملی مانند سرعت و پایداری اینترنت، رزولوشن، Bitrate، FPS و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد. به همین دلیل، انتخاب روش و تجهیزات مناسب باید بر اساس نوع محتوا و تعداد مخاطبان انجام شود.